Ρακόμελο

Φτιάχνουμε ρακόμελο;
Βέβαια οι περισσότερες συνταγές το παρουσιάζουν  λίγο πολύ σα φάρμακο για το κρύωμα, που πίνεται ζεστό!
Προσωπικά δεν το βλέπω έτσι.  Αντίθετα, σας προτείνω να το απολαύσετε παγωμένο, κυρίως σαν απεριτίφ μετά το φαγητό.
Προσοχή μόνο: Το μέλι και το άρωμά του, συνήθως ξεγελάνε αυτούς που το πίνουν για πρώτη φορά, γιατί μέσα σ’ αυτό το φαινομενικά  αθώο ποτό με τη γλυκιά γεύση, κυριαρχεί σε ποσότητα και δύναμη η τσικουδιά!
Με μέτρο λοιπόν, εκτός κι αν θέλετε να γίνετε λιάδα, οπότε σας το συνιστώ ανεπιφύλακτα!

Τα υλικά:

• 1 λίτρο τσικουδιά 18 – 19 γράδα και άριστης ποιότητας
• 4 κουταλιές της σούπας θυμαρίσιο μέλι
• 2 ξύλα κανέλας
• 1 – 2 καρφάκια γαρίφαλο (προαιρετικά).

Επεξεργασία:

• Βάζουμε σε ένα κατσαρολάκι όλα τα υλικά.
• Τα βράζουμε σε χαμηλή θερμοκρασία ανακατεύοντας συνεχώς, προσέχοντας να μη πάρει φωτιά από τις αναθυμιάσεις της τσικουδιάς.
• Μόλις πάει να πάρει βράση, σβήνουμε τη φωτιά, σκεπάζουμε τη κατσαρόλα με το καπάκι και το αφήνουμε τουλάχιστον 10 λεπτά να πάρει τα αρώματα.
• Σουρώνουμε, και αποθηκεύουμε το ρακόμελο, πάντα σε γυάλινο μπουκάλι.

Ρέθυμνο, Φορτέτζα

Βόλτα στην παλιά πόλη του Ρέθυμνο. Κοιτάζω με θλίψη ότι έχει απομείνει απ΄τα παλιά της Ενετικά κτίσματα. Αναλογίζομαι πόσο διάσημη στην οικουμένη θα ήταν αυτή η πόλη αν κάποιοι δεν κατέστρεφαν αυτούς τους θησαυρούς, για να φτιάξουν καφετέριες, ψησταριές και σουβενιρτζίδικα…
Αυτά τα μεσαιωνικά οικοδομήματα, που χτίστηκαν απ’ τους υπόδουλους παππούδες μας, με πέτρες και μάρμαρα που κουβάλησαν στη ράχη τους, σμιλεμένες με τον ιδρώτα, το αίμα και τη ζωή τους…

Επίσκεψη-προσκύνημα στη Φορτέτζα, το κάστρο σύμβολο του Ρέθυμνου. Αυτό τουλάχιστον στέκει ανέπαφο στους αιώνες και στα συμφέροντα. Πρόλαβε και σώθηκε, από τους Τούρκους και από τους Έλληνες!

Στα δέκα χρόνια κατασκευής της Φορτέτζας (1573-1583) με τις τροποποιήσεις, τις βελτιώσεις και επεκτάσεις που κρίθηκαν αναγκαίες να γίνουν στην εφαρμογή των σχεδίων του Sforza Pallavicini, δούλεψαν 107.142 αγγαρικοί του νομού και 40.205 ζώα επιτεταγμένα.

Η σχολαστικότητα και η τυπολατρία, χωρίς να λογαριάσουμε την τιμιότητα ή όχι των οργάνων της Γαληνότατης, μας επιτρέπουν να γνωρίζουμε σε απόλυτα ακριβείς αριθμούς, όλα τα οικονομικά και λοιπά δεδομένα της ανέγερσης του φρουρίου.
Έτσι πληροφορούμαστε πχ. πως ο όγκος του τείχους έφτασε τα 5.975 κυβικά βήματα και των άλλων κτισμάτων τα 3.270. Για την επιχωμάτωση του βράχου κουβαλήθηκαν 11.228 κυβικά βήματα χώμα.

Για ποιους λόγους όμως κατασκευάστηκε αυτό το κάστρο; Για να προστατεύσει ποιους; Βρισκόταν έξω από την ουσιαστικά ανοχύρωτη και ευάλωτη πόλη της Ρεθύμνου, μακριά απ΄το μοναδικό της και απροστάτευτο λιμάνι.
Όχι φυσικά για τους Κρητικούς Ρεθυμιώτες που δεν κατοίκησαν ποτέ στο οχυρό. Δεν θα τους το επέτρεπαν ποτέ οι Βενετσιάνοι κατακτητές. Άλλωστε κανένα κτίσμα μέσα στο κάστρο δεν φαινόταν να προορίζεται για αυτούς, ακόμα και η μοναδική εκκλησία εκεί του Αγίου Νικολάου, ήταν καθολική.

Αλλά όπως έχει το πράγμα, τελικά ούτε και οι Λατίνοι ανέβηκαν. Οι χώροι στρατωνισμού της φρουράς, οι αποθήκες, το στρατιωτικό νοσοκομείο, η εκκλησία, το κολοσσιαίο Διοικητήριο με τις 19 πόρτες, τα 81 παράθυρα και τα 1.382 βήματα της καλυμμένης με χυτό μολύβι σκεπής του, καθώς και οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις και τα δημόσια κτίρια, δεν άφηναν ελεύθερο χώρο για κατοικίες πολιτών!

Κι όμως, όλα τελειώνουν κάποια μέρα. Η ένδοξη Φορτέντζα παρέδωσε τα κλειδιά της στον τούρκο κατακτητή, στις 9 Νοέμβρη του 1646. Προηγήθηκαν ηρωικές μάχες, εκατόμβες νεκρών, ποταμοί αίματος, μίσος, βία και κτηνωδία, όπως σε όλες τις αντίστοιχες καταστάσεις. Λίγες μέρες πιο πριν, είχε πέσει και το Ρέθυμνο…
Την ημέρα αυτή, η ιστορία θα καταγράψει ένα μοναδικό σε παγκόσμια κλίμακα γεγονός: Στο τουρκοπατημένο Ρέθυμνο δεν θα μείνει ψυχή. Ο κατακτητής Χουσείν, σκυλιάζει που μπαίνει σε μια πόλη φάντασμα, και λίγο αργότερα παραλαμβάνει και ένα κάστρο φάντασμα!

Ψηλά, μέσα απ΄τις πολεμίστρες του κάστρου αγναντεύω το σύγχρονο Ρέθυμνο, που ξαναχτίστηκε απ΄την αρχή. Όμορφο, ζωντανό, γεμάτο ζεστές και τρυφερές καρδιές, χρώματα, ήχους και αρώματα.
Είναι δυνατόν να πέρασε κατακτητής από εδώ; Αυτοί οι άνθρωποι, αιώνες ολόκληρους γεννιόνται και πεθαίνουν ελεύθεροι.

ΥΓ.: Το Ρέθυμνο είναι η μοναδική πόλη της Κρήτης που δεν παραδόθηκε με συνθήκη, αλλά που κατακτήθηκε από τον εχθρό με τα όπλα.
Όχι το κάστρο, μα η ίδια η πόλη…

Ο δίσκος της Φαιστού

Ο δίσκος της Φαιστού βρέθηκε το 1908 από τον αρχαιολόγο L. Pernier στα ερείπια του παλαιού Μινωϊκού ανακτόρου της Φαιστού. Η χρονολόγηση του δίσκου δεν είναι σαφώς προσδιορισμένη, αλλά πιστεύεται πως ανήκει στη Mεσομινωική IIB περίοδο, δηλαδή τον 17ο αιώνα π.X.

Είναι φτιαγμένος από πηλό, η μέση του διάμετρος είναι 16 εκ. το πάχος του 2.1 εκ. και είναι διπλής όψης. Το κείμενο πάνω του είναι τυπωμένο από κινητά τυπογραφικά στοιχεία (Το αρχαιότερο δείγμα έντυπου κειμένου), σε σπειροειδή μορφή από το κέντρο προς την περιφέρεια. Οι δύο όψεις έχουν ελαφρά διαφορετικό βάθος κειμένου σαν να χρησιμοποιήθηκε διαφορετική πίεση σε μία πλευρά ή να ήταν πιο στεγνός και σκληρός ο πηλός. Πιθανόν να φτιάχτηκε από δύο δίσκους πηλού που ενώθηκαν πριν στεγνώσουν σχηματίζοντας τελικά ένα ενιαίο δίσκο διπλής όψης.

Στις δύο όψεις του βρίσκονται 45 διαφορετικά σύμβολα, πολλά από τα οποία είναι εύκολα αναγνωρίσιμες φιγούρες, όπως ανθρώπινες μορφές, ψάρια, πουλιά, έντομα, φυτά κ.α. Συνολικά υπάρχουν 241 σύμβολα, 122 στην 1η πλευρά και 119 στη 2η, τοποθετημένα σπειροειδώς. Τα σύμβολα διαρρυθμίζονται σε 61 ομάδες (λέξεις), πού η κάθε μία χωρίζεται από την άλλη με κάθετες εγχάρακτες γραμμές. Ο αριθμός των σημείων σε κάθε λέξη ποικίλλει από δύο έως επτά. Οι λέξεις στην Α πλευρά του δίσκου είναι 30 ενώ στην Β πλευρά του είναι 31. Τα διαφορετικά σύμβολα είναι 45.
Υπάρχουν επίσης δεκαπέντε σύμβολα και στις δύο πλευρές του, πού έχουν μία υπογεγραμμένη, άλλοτε πλάγια και άλλοτε κάθετη προς το σύμβολο. Τα σύμβολα αυτά απαντούν μόνο στην αρχή λέξεων και η υπογεγραμμένη προστέθηκε με μία γραφίδα.
Η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε είναι η γραμμική A (η πρώτη γνωστή Ελληνική γραπτή γλώσσα) γύρω στο 1600π.Χ.

Από το 1952 που ο Αγγλος Μίκαελ Βέντρις αποκρυπτογράφησε τη γραμμική γραφή Β΄, μια ολόκληρη στρατιά από επώνυμους κι ανώνυμους ερευνητές καταπιάστηκε με την αποκρυπτογράφηση της γραμμικής γραφής Α΄ και φυσικά, του Δίσκου της Φαιστού, που αποτελεί κλασικό δείγμα ιερογλυφικής γραφής και που θεωρείται από πολλούς μητέρα της γραμμικής Α΄. Από τότε μεσολάβησαν πενήντα δύο χρόνια. Σ’ αυτό το διάστημα έγιναν πολλές σοβαρές προσπάθειες, κανείς όμως μελετητής του Μινωικού Πολιτισμού δεν κατάφερε να πείσει την επιστημονική κοινότητα πως κατέχει τη λύση του αινίγματος.
Δεκάδες είναι οι ερμηνείες τους, πάνω σε πολύπλοκες θεωρίες, κοπιαστικές μελέτες, δοκιμές, συγκρίσεις και συνδυασμούς. Κάθε μια τεκμηριωμένη με πλούσιες βιβλιογραφίες και αναλυτικά σχεδιαγράμματα. Έτσι ένας υποστήριξε ότι ήταν ύμνος στην Αθηνά, άλλος ότι πρόκειται για μια κοινότυπη λίστα αποθηκευμένων προϊόντων, άλλος για ευχαριστία σε ανακτορική ιέρεια, άλλος ότι πρόκειται για κάτι αντίστοιχο με τις γεωμαντικές πυξίδες του Φένγκ Σούι και ότι περιλαμβάνει 366 υποδιαιρέσεις δίνοντας μέτρηση του έτους σε ημέρες. Ο μελετητής του Μινωικού πολιτισμού Λεόν Πομεράνς πιστεύει ότι ο δίσκος δεν είναι γραμμένος σε καμιά γλώσσα αλλά είναι ένα σύστημα αλληγορικών συμβόλων, προερχόμενα ίσως και από τα ζωδιακά, και έτσι χρειαζόμαστε ερμηνεία και όχι μετάφραση. Με αυτή την άποψη τείνουν να συμφωνήσουν και αρκετοί άλλοι.

Μια πολύ ενδιαφέρουσα θεωρία αναφέρει πως στη θέση που βρέθηκε και στην εντελώς ιδιόρρυθμη μορφή του σε  συνδυασμό με άλλα στοιχεία που βγαίνουν από το ίδιο κείμενο, μαρτυρούν ότι πρόκειται για ένα τελετουργικό ιερό αντικείμενο.
Παρατηρήθηκε ακόμα ότι υπάρχει κάποια αναλογική κατανομή σημείων. Θα νόμιζε κανείς ότι το κείμενο ήταν ολόκληρο ρυθμικά οργανωμένο πως είχε δηλαδή μέτρο. Σ΄ αυτήν τη περίπτωση θα βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα ποίημα και αφού το αντικείμενο δείχνει ότι είχε ιερή χρήση, θα έπρεπε να ήταν ύμνος σε κάποια θεότητα.
Μερικά προσδιοριστικά σημεία, ένα είδος τόνων, ίσως να είχαν σχέση με την απαγγελία ή το μέλος του ποιήματος. Μερικές διορθώσεις μάλιστα (αυτές με την γραφίδα) φαίνεται ότι έγιναν αφού τυπώθηκε το κείμενο και στέγνωσε ο πηλός.

Μέχρι στιγμής, το σίγουρο είναι ένα: Ο δίσκος της Φαιστού παραμένει για τους αρχαιολόγους ένα αίνιγμα, γίνεται δηλαδή ένα σύμβολο της αέναης επιστημονικής αναζήτησης. Και όταν η επιστήμη αναζητά, πάντα κάτι καλό προκύπτει!

O δίσκος βρίσκεται στο αρχαιολογικό μουσείο Ηρακλείου.

Το σταμναγκάθι

Υπάρχει ένα χόρτο που έχει μια υπέροχη πικράδα μαζί με μια ελαφριά γλυκύτητα, που δεν μοιάζει με κανένα άλλο και είναι σήμα κατατεθέν της κρητικής κουζίνας. Είναι το περιβόητο σταμναγκάθι, που τα τελευταία χρόνια έχει κουρσέψει όλα τα γκουρμέ εστιατόρια της Ελλάδας -και όχι μόνο- ανακηρύσσοντας εαυτόν ως χόρτο απαραίτητο σε κάθε γαστρονομική αναζήτηση.

Ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των άγριων ραδικιών και το όνομά του σημαίνει ότι μιλάμε για έναν μικρό αγκαθωτό θάμνο, τόσο αγκαθωτό όσο να κάνει απλώς δύσκολη τη ζωή των Κρητικών που αποφασίζουν ν’ ασχοληθούν μαζί του.

Στην επιστημονική του ονομασία, το σταμναγκάθι λέγεται Cichorium Spinosum και όσον αφορά τη λεκτική συνύπαρξη της στάμνας με το αγκάθι, λέγεται ότι ευθύνεται μια παλιά συνήθεια των Κρητικών να καλύπτουν με αυτά τα χόρτα τα στόμια των σταμνών με το νερό για να εμποδίζονται τα μαμούνια και τα έντομα να κάνουν… βουτιές στο πόσιμο χρυσάφι.

Εκτεταμένες αναφορές στο σταμναγκάθι κάνει ο Διοσκουρίδης, που το χαρακτηρίζει φάρμακο για πολλές παθήσεις και συστήνει αρκετές εφαρμογές του, και κυρίως τις αντισηπτικές αλλά και τις αντιρευματικές. Αν και συναντά κανείς σταμναγκάθι κυρίως στο οροπέδιο του Ομαλού, πολλές φορές θα βρει διάφορους «συγγενείς» του ακόμη και δίπλα στα θάλασσα, όπως τα γυαλοράδικα.

Το κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι μέχρι και το τέλος της άνοιξης είναι πράσινα τρυφερά εδέσματα που τρώγονται ευχάριστα ακόμη και ωμά με λάδι και ξίδι και το καλοκαίρι μοιάζουν ολόιδια με κατάξερα γαϊδουράγκαθα και δεν πλησιάζονται ούτε από κατσίκες.